Birleşik Krallık'ta Vergi Sistemi

Birleşik Krallık'ta faaliyet gösteren veya bu pazara giriş yapmayı planlayan girişimciler ve şirketler açısından vergi sistemine ilişkin kapsamlı bir bilgiye sahip olmak, yalnızca yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi bakımından değil, aynı zamanda finansal planlama ve stratejik karar alma süreçleri açısından da önem taşımaktadır. Gelir vergisi, kurumlar vergisi, Katma Değer Vergisi (KDV) ve sermaye kazançları vergisi başta olmak üzere farklı vergi türleri, kendilerine özgü oran, eşik ve uygulama esaslarına tabidir.

Bununla birlikte, Birleşik Krallık vergi sistemi, şirketlerin, girişimcilerin ve yatırımcıların finansal faaliyetlerini desteklemek amacıyla çeşitli teşvik ve avantajlar da sunmaktadır. Yatırım indirimleri, Ar-Ge vergi teşvikleri ile Seed Enterprise Investment Scheme (SEIS), Enterprise Investment Scheme (EIS) ve Enterprise Management Incentive (EMI) gibi mekanizmalar, uygun şartları sağlayan şirket ve yatırımcılara önemli vergi avantajları sağlayabilmektedir.

Bu yazıda öncelikle Birleşik Krallık'ta uygulanan başlıca vergi türleri ve bunlara ilişkin temel oran ve eşikler ele alınmakta; ardından şirketler ve yatırımcılar açısından önem taşıyan başlıca vergi teşvikleri incelenmektedir. Son bölümde ise şirketlerin yıl boyunca takip etmesi gereken temel vergi bildirim ve ödeme tarihlerini içeren vergi takvimine yer verilmektedir.

Metinde yer verilen vergi oranları, eşikler ve uygulamalara ilişkin bilgiler, Birleşik Krallık Hükümeti ve HM Revenue & Customs (HMRC) tarafından yayımlanan resmî kaynaklar esas alınarak hazırlanmış olup güncel vergi yılına ilişkin düzenlemeleri yansıtmaktadır. Bununla birlikte, vergi mevzuatı ve uygulamaları değişebileceğinden, burada sunulan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşımakta olup vergi, mali veya hukuki danışmanlık niteliğinde değildir.

Birinci Bölüm: Vergi Türleri

1. Vergi Yılı

Birleşik Krallık'ta bireysel vergi yılı, takvim yılından farklı olarak 6 Nisan tarihinde başlamakta ve izleyen yılın 5 Nisan tarihinde sona ermektedir. 2026/27 vergi yılı 6 Nisan 2026 tarihinde başlamıştır. Şirketlerin kurumlar vergisi dönemi ise bireysel vergi yılından bağımsız olup şirketin kendi muhasebe dönemine göre belirlenmektedir.

Bir önceki vergi yılına (2025/26) ilişkin beyan ve ödeme yükümlülükleri, yeni vergi yılı (2026/27) içindeki tarihlere denk gelmektedir. Bu nedenle bir mükellef, belirli dönemlerde iki farklı vergi yılına ait yükümlülükleri eş zamanlı olarak yerine getirmek durumunda kalabilmektedir. Bu husus, üçüncü bölümde yer alan vergi takviminde ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

2. Gelir Vergisi

Gelir vergisi, Birleşik Krallık'ta ücret, kira ve serbest meslek kazancı gibi kişisel gelirler üzerinden artan oranlı bir yapıda alınmaktadır. Her mükellefe belirli bir gelire kadar vergiden muaf tutulan bir kişisel indirim (personal allowance) tanınmakta, bu tutarın üzerindeki gelir ise sırasıyla temel, yüksek ve ek oran dilimlerine tabi olmaktadır. Aşağıdaki oranlar İngiltere için geçerlidir; İskoçya kendi gelir vergisi dilimlerini uygulamaktadır.

Dilim	Vergilendirilebilir gelir	Oran
Kişisel indirim	£12.570'e kadar	%0
Temel oran	£12.571 – £50.270	%20
Yüksek oran	£50.271 – £125.140	%40
Ek oran	£125.140 üzeri	%45

Kişisel indirimin azalması

Kişisel indirim £12.570 olarak belirlenmiştir. Ancak gelir £100.000'ı aştığında, aşan her £2 için indirim £1 oranında azaltılmaktadır. £125.140 gelir düzeyinde kişisel indirim tamamen ortadan kalkmaktadır. Bu mekanizma, £100.000 ile £125.140 arasındaki gelir diliminde etkin marjinal vergi oranını yaklaşık %60 düzeyine çıkarmaktadır.

Toplam gelir	Aşan tutar	İndirim kaybı	Kalan kişisel indirim
£100.000	£0	£0	£12.570
£110.000	£10.000	£5.000	£7.570
£120.000	£20.000	£10.000	£2.570
£125.140	£25.140	£12.570	£0

Bu nedenle £100.000 ile £125.140 arasında gelir elde eden mükellefler, görünürdeki %40 oranının üzerinde bir vergi yüküyle karşılaşabilmektedir. Bu aralıkta kalan kişiler için emeklilik katkı payı gibi vergiye tabi geliri azaltan araçların değerlendirilmesi önem taşımaktadır.

3. Ulusal Sigorta Katkıları

Ulusal Sigorta katkıları (National Insurance, NI), devlet sağlık sistemi ve sosyal güvenlik haklarının finansmanı amacıyla hem çalışandan hem de işverenden tahsil edilen ayrı bir yükümlülüktür. Çalışan NI'si maaştan kesilirken, işveren NI'si çalışanın maaşına ek olarak işveren tarafından ayrıca ödenmektedir.

Tür	Kazanç aralığı	Oran
Çalışan NI	£12.570 – £50.270	%8
Çalışan NI	£50.270 üzeri	%2
İşveren NI	£5.000 üzeri	%15

İşveren NI'nin %15 oranıyla ve £5.000 gibi görece düşük bir eşikten itibaren uygulanması, istihdam maliyetini önemli ölçüde etkilemektedir. Bu tutar, çalışanın brüt maaşına ilave olarak işverence karşılanmaktadır ve bütçelemede ayrıca dikkate alınmalıdır.

Brüt maaş	İşveren NI (%15)	Toplam maliyet	Brüt maaşa oranı
£30.000	£3.750	£33.750	%112,5
£60.000	£8.250	£68.250	%113,8
£110.000	£15.750	£125.750	%114,3

İşveren NI, £5.000 üzerindeki kazanç kısmı için hesaplanmıştır; diğer işveren maliyetleri hesaba katılmamıştır. 

4. Kurumlar Vergisi

Kurumlar vergisi (Corporation Tax), şirketlerin yıllık kârı üzerinden alınan ve Birleşik Krallık'ta kâr düzeyine göre kademeli olarak uygulanan bir vergidir. Küçük kârlı şirketler düşük bir oranla, belirli bir eşiği aşan şirketler ise daha yüksek bir ana oranla vergilendirilmekte, iki eşik arasında kalan kâr diliminde ise marjinal indirim mekanizması devreye girmektedir.

Yıllık kâr	Efektif oran	Açıklama
£50.000'a kadar	%19	Küçük kâr oranı
£50.001 – £250.000	%26,5*	Marjinal indirim bandı
£250.000 üzeri	%25	Ana oran

*Marjinal vergi indirimi, kurumlar vergisi oranını bu kâr aralığında %19'dan %25'e doğru kademeli olarak yükseltmektedir.

£50.001–£250.000 aralığındaki kazancın efektif oranı %26,5 olup bu oran, £250.000 üzerindeki kâr için geçerli ana orandan (%25) yüksektir. Buna karşılık toplam kâr üzerinden hesaplanan ortalama oran, kâr arttıkça kademeli olarak %19'dan %25'e doğru yükselmektedir.

Yıllık kâr	Hesaplama	Toplam vergi	Ortalama oran
£50.000	£50.000 × %19	£9.500	%19,0
£100.000	£9.500 + (£50.000 × %26,5)	£22.750	%22,75
£150.000	£9.500 + (£100.000 × %26,5)	£36.000	%24,0
£250.000	£9.500 + (£200.000 × %26,5)	£62.500	%25,0
£300.000	£300.000 × %25	£75.000	%25,0

5. Kar Payı Vergisi

Birleşik Krallık'ta şirketlerden alınan kâr payları (dividend), ayrı bir vergi rejimine tabidir ve gelir vergisi dilimlerinden farklı oranlarla vergilendirilir. Kâr Payı İstisnası (Dividend Allowance) kapsamında her mükellef yıllık £500'e kadar kâr payı geliri vergiden muaftır.

Dilim	Oran (2025/26)	Oran (2026/27)
Temel oran	%8,75	%10,75
Yüksek oran	%33,75	%35,75
Ek oran	%39,35	%39,35 (değişmedi)

2025 Sonbahar Bütçesi kapsamında alınan kararla, temel ve yüksek oranlar 2 puan artırılmış, ek oran ise sabit tutulmuştur.

Önemli noktalar:

• Kâr payı geliri, önce kişisel gelir vergisi indirimi (£12.570) ile mahsup edilir; kalan tutara £500'lük kâr payı istisnası uygulanır, aşan kısım yukarıdaki oranlarla vergilenir.

• Hangi dilimin uygulanacağı, kişinin toplam gelirine (maaş + kâr payı + diğer gelirler) göre belirlenir; yani kâr payı geliri, diğer gelirlerin üzerine eklenerek dilim tayin edilir.

• Oranlar İngiltere, Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda'da aynıdır; İskoçya'nın farklı gelir vergisi dilimleri kâr payını etkilemez.

• Bu artış, özellikle şirketinden maaş yerine kâr payı yoluyla gelir elde eden şirket sahibi-yöneticileri (director-shareholder) doğrudan etkilemektedir; maaş-kâr payı kombinasyonu stratejileri yeniden gözden geçirilmelidir.

  
  

Basit örnek: £30.000 kâr payı geliri olan ve başka geliri olmayan bir kişi için: ilk £12.570 kişisel indirim kapsamında vergisiz, sonraki £500 kâr payı istisnası kapsamında vergisiz, kalan £16.930'un bir kısmı temel orana (%10,75), üst dilime taşan kısmı ise yüksek orana (%35,75) tabi olabilir, kesin tutar toplam gelire bağlıdır.

6. Katma Değer Vergisi

Katma Değer Vergisi (KDV / VAT), mal ve hizmet satışları üzerinden alınan ve belirli bir ciro eşiğini aşan işletmeler için kayıt zorunluluğu doğuran dolaylı bir vergidir. Eşiğin altında kalan işletmeler isteğe bağlı olarak kayıt yaptırabilmekte, küçük ölçekli işletmeler ise basitleştirilmiş bir hesaplama yöntemi olan Flat Rate Scheme'den yararlanabilmektedir.

Kalem	Değer
Standart oran	%20
Kayıt eşiği	£90.000
Kayıttan çıkış eşiği	£88.000
Flat Rate Scheme'e katılım sınırı	£150.000
Flat Rate Scheme'den ayrılma sınırı	£230.000

Son 12 aylık cirosu £90.000'ı aşan işletmeler KDV kaydı yaptırmakla yükümlüdür. Cironun £88.000'ın altına düşmesi halinde kayıttan çıkış mümkündür; iki eşik arasındaki fark, kaydın sınırda dalgalanmalarla sık sık açılıp kapanmasını önlemeyi amaçlamaktadır.

Flat Rate Scheme, küçük işletmelerin KDV hesaplamasını basitleştiren isteğe bağlı bir yöntemdir; girdi KDV'sinin ayrı ayrı izlenmesi yerine ciro üzerinden sabit bir oran uygulanır. Bu yönteme katılım için ciro sınırı £150.000, yöntemden ayrılma zorunluluğu ise £230.000'dır. KDV beyanı ve ödemeleri genel olarak üç aylık dönemler halinde yapılmakta olup son tarih dönem bitimini izleyen ayın 7'sidir.

7. Sermaye Kazançları Vergisi

Sermaye Kazançları Vergisi (Capital Gains Tax, CGT), bir varlığın edinme maliyeti ile satış değeri arasındaki farktan doğan kazanç üzerinden alınmaktadır. Şirket hisselerinin satışı, bir işin devri veya başka bir sermaye varlığının elden çıkarılması bu verginin kapsamına girmektedir. Uygulanacak oran, kazancın niteliğine ve mükellefin gelir vergisi dilimine göre değişmektedir.

Durum	Oran
BADR kapsamındaki kazançlar (ömür boyu limit £1 milyon)	%18
Diğer kazançlar (temel oran ödeyenler)	%18
Diğer kazançlar (yüksek oran ödeyenler)	%24

Business Asset Disposal Relief (BADR), girişimcilerin iş varlıklarının satışından doğan kazançlarda ömür boyu £1 milyon limite kadar indirimli oranın uygulanmasını sağlamaktadır. Bu düzenleme şirket kurucuları için çıkış planlamasının temel unsurlarından birini oluşturmaktadır. BADR'nin belirli istisnaları bulunmaktadır; uygunluk bireysel duruma göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Senaryo (£200.000 kazanç)	Oran	Vergi
BADR kapsamında	%18	£36.000
BADR kapsam dışı, yüksek oran	%24	£48.000

*Yıllık muafiyet ve diğer indirimler hesaba katılmamıştır.

İkinci Bölüm: Teşvik Mekanizmaları

Yukarıda özetlenen vergi yükümlülüklerinin yanı sıra Birleşik Krallık, şirketlerin yatırım yapmasını, araştırma-geliştirme faaliyeti yürütmesini, dış yatırımcı çekmesini ve nitelikli personel istihdam etmesini teşvik eden bir dizi mekanizma sunmaktadır. Bu bölümde söz konusu araçlar ele alınmaktadır.

1. Yatırım İndirimi

2026/27 için Yıllık Yatırım İndirimi (Annual Investment Allowance) £1 milyon olarak belirlenmiştir. Şirketler, makine ve ekipman gibi nitelikli yatırım harcamalarının bu tutara kadar olan kısmını, harcamanın yapıldığı dönemde vergilendirilebilir kârdan düşebilmektedir.

Örneğin yıllık kârı £200.000 olan ve aynı dönemde £120.000 tutarında nitelikli ekipman alımı yapan bir şirketin vergilendirilebilir kârı, indirim uygulandığında £80.000'a düşmektedir. Bu durumda vergi yükü £49.250'den £17.450'ye inmekte, yaklaşık £31.800 tutarında tasarruf sağlanmaktadır. Kâr, marjinal indirim bandında (%26,5) yer aldığından, bu banttaki indirimlerin sağladığı tasarruf ana oranın (%25) uygulandığı durumlara kıyasla daha yüksek olmaktadır.

2. Ar-Ge Vergi İndirimi

Ar-Ge vergi indirimi, yeni teknoloji geliştiren veya bilim ve teknoloji alanında belirsizliği gidermeye yönelik çalışma yürüten şirketlere sunulan bir devlet programıdır. Kapsama girebilmek için yürütülen faaliyetin ilgili alanda bilimsel veya teknolojik bir ilerleme hedeflemesi ve alandaki bir belirsizliğin giderilmesine yönelik olması gerekmektedir.

Mekanizma	Oran	Kapsam
Birleşik Ar-Ge vergi kredisi (Merged scheme)	%16,2'ye kadar	Kapsama giren şirketler
Gelişmiş Ar-Ge yoğun şirket desteği	%27'ye kadar	Ar-Ge yoğun şirketler

Talep süreci

1. Ön bildirim: Şirket, talebi göndermeden önce HMRC'ye, hesap döneminin bitiminden itibaren 6 ay içinde talepte bulunacağını bildirmekle yükümlüdür.

2. Ek Bilgi Formu (AIF): Talepten önce, ayrıntılı proje anlatımı ve maliyet dökümü içeren form gönderilmelidir.

3. Talebin sunulması: Talep, şirketin kurumlar vergisi beyannamesi (CT600) ile birlikte yapılır.

4. Düzeltme: Talep, ilgili hesap döneminin bitiminden itibaren 2 yıl içinde değiştirilebilir

Ön bildirim ve Ek Bilgi Formu gibi usul şartlarının süresinde yerine getirilmemesi, esasa ilişkin hak kaybına yol açabilmektedir. Bu nedenle sürecin hesap dönemi başında planlanması önerilmektedir.

3. SEIS ve EIS

Seed Enterprise Investment Scheme (SEIS) ve Enterprise Investment Scheme (EIS), bireysel yatırımcılara gelir vergisi indirimi sağlayarak erken ve büyüme aşamasındaki şirketlere sermaye akışını teşvik eden programlardır.

Kriter	SEIS	EIS
Yatırımcıya gelir vergisi indirimi	%50'ye kadar	%30'a kadar
Şirket toplam üst sınırı	£250.000	£24 milyon (KIC için £40 milyon)
Şirket yıllık üst sınırı	—	£10 milyon (KIC için £20 milyon)
Yatırımcı üst sınırı	Vergi yılı başına £200.000	£1 milyon (bilgi yoğun şirketlerde £2 milyon)
Ticaret süresi	3 yıldan kısa	İlk satıştan itibaren 7 yıl (KIC için 10 yıl)
Varlık sınırı	£350.000 veya altı	£30 milyon veya altı
Çalışan sayısı	25'ten az	250'den az (KIC için 500'den az)

KIC: Knowledge-Intensive Company (bilgi yoğun şirket).

Başvuru süreci

Aşama	İçerik
Advance Assurance (isteğe bağlı)	HMRC'den alınan ön onay. Yatırımcıya yatırım öncesinde güvence sağlar.
SEIS1 / EIS1	Hisseler ihraç edildikten sonra şirket tarafından HMRC'ye yapılan başvuru. SEIS'te fonların %70'inin harcanması, sonrası için ise 4 aylık ticari faaliyetin tamamlanması aranır.
SEIS2 / EIS2	HMRC'nin hisse ihracını onayladığını bildiren belge.
SEIS3 / EIS3	Yatırımcılara iletilen ve gelir vergisi indirimi talebinde kullanılan uygunluk sertifikası.

4. EMI

Enterprise Management Incentive (EMI), şirketlerin nitelikli çalışanlarına vergi avantajlı hisse opsiyonu sunmasına imkân tanıyan bir programdır.

Kriter	Koşul
Şirket	Brüt varlıklar £120 milyondan az; çalışan sayısı 500'den az; bağımsız, Birleşik Krallık'ta faaliyet gösteren ve nitelikli ticari faaliyet yürüten bir şirket
Çalışan	Birleşik Krallık'ta vergi mukimi; haftada en az 25 saat veya çalışma süresinin en az %75'ini şirkete ayıran çalışan ya da direktör

Çalışan başına tahsis edilebilecek opsiyonların piyasa değeri £250.000 ile sınırlıdır; şirket genelinde toplam EMI opsiyonları £6 milyonu aşamaz. Opsiyonlar piyasa değerinde veya üzerinde ihraç edildiğinde, tahsis ve kullanım aşamalarında gelir vergisi ve NI ödenmemektedir. Elde edilen sermaye kazancı, koşulları sağlanması halinde BADR kapsamında indirimli oranla vergilendirilebilmektedir.

Tahsisin yapıldığı vergi yılının bitiminden sonraki 6 Temmuz tarihine kadar HMRC'ye bildirim yapılması ve her yıl aynı tarihte EMI yıllık beyanının verilmesi gerekmektedir. Opsiyonların 15 yıl içinde kullanılabilir olması gerekmektedir.

İşveren NI'nin %15 oranında ve £5.000 gibi düşük bir eşikten itibaren uygulandığı bir yapıda, EMI, tahsis ve kullanım aşamasında gelir vergisi ve NI yükümlülüğü doğurmadığından, ek nakit maliyeti yaratmadan personeli şirketin büyümesine ortak etmeye imkân tanımaktadır.

5. Vergi Takvimi

Aylık yükümlülükler

Gün	Yükümlülük
7	KDV beyanı ve ödemesi (genellikle üç aylık dönemler halinde)
19	CIS (Construction Industry Scheme) müteahhit beyanı
22	PAYE, NI ve CIS kesintilerinin elektronik ödemesi (ayın 5'inde biten dönem için); posta ile ödemede son gün 19'dur

Yıllık kritik tarihler

Tarih	Yükümlülük
6 Nisan 2026	2026/27 vergi yılının başlangıcı; £50.000 üzeri gelire sahip serbest çalışanlar ve kiraya verenler için Making Tax Digital (MTD) uygulamasının başlangıcı
6 Temmuz 2026	EMI yıllık beyanı ve P11D beyanları için son tarih
31 Temmuz 2026	2025/26 vergi yılı için ikinci peşin ödeme
5 Ekim 2026	2025/26 için Self Assessment kaydı son tarihi
31 Ekim 2026	2025/26 kâğıt Self Assessment beyanı son tarihi
30 Aralık 2026	2025/26 beyanının online verilmesi ve ödenmemiş verginin 2026/27 PAYE vergi koduyla tahsilinin talep edilmesi için son tarih
31 Ocak 2027	2025/26 Self Assessment online beyanı ve ödemesi; aynı tarihte 2025/26 dengeleme ödemesi ile 2026/27 için ilk peşin ödeme birlikte yapılır

Self Assessment sistemine tabi mükellefler, vergi yükümlülüklerini iki peşin ödeme ve bir dengeleme ödemesi şeklinde yerine getirmektedir. Peşin ödemeler genellikle bir önceki yılın vergi yükü esas alınarak hesaplanmaktadır. Bu nedenle 31 Ocak tarihinde, bir önceki yıla ait dengeleme ödemesi ile yeni yıla ait ilk peşin ödeme aynı anda muaccel olabilmektedir.

Sonuç

Birleşik Krallık vergi sistemi, kademeli kurumlar vergisi, %20 oranlı KDV ve %15 oranlı işveren NI gibi unsurlarla önemli bir yükümlülükler bütünü oluşturmaktadır. Bununla birlikte sistem, Yıllık Yatırım İndirimi, Ar-Ge vergi indirimi, SEIS, EIS ve EMI gibi araçlarla yatırımı, yeniliği ve nitelikli istihdamı destekleyecek şekilde yapılandırılmıştır.

Bu araçların etkin kullanımı, şirket kuruluş aşamasından itibaren vergi planlamasının şirket stratejisinin bir parçası olarak ele alınmasını gerektirmektedir. Yatırım turlarının SEIS/EIS uygunluğu gözetilerek tasarlanması, Ar-Ge faaliyetlerinin usul şartlarına uygun biçimde belgelendirilmesi, çalışan teşviklerinde EMI'nin değerlendirilmesi ve çıkış planlamasında BADR'nin dikkate alınması, vergi yükünün öngörülebilir biçimde yönetilmesine katkı sağlamaktadır.

Bu rapor genel bilgilendirme amaçlıdır ve vergi, hukuk veya yatırım danışmanlığı niteliği taşımamaktadır. Oranlar, eşikler ve tarihler zaman içinde değişebilir. Bireysel durumunuza ilişkin kararlar almadan önce HMRC'nin güncel kaynaklarını incelemeniz ve yetkili bir muhasebeci veya vergi danışmanına başvurmanız önerilmektedir.

Kaynak: HMRC