Türkiye - Birleşik Krallık Ticari İlişkileri: 2025 Yılı Değerlendirmesi
- A.Enes TEKCAN
- 2 days ago
- 14 min read
Türkiye ile Birleşik Krallık arasındaki ticari ilişkiler, tarihsel derinliğinin ötesinde günümüzde her iki ülke için stratejik bir ortaklığa dönüşmüştür. Birleşik Krallık, Türkiye’nin en çok ihracat gerçekleştirdiği ilk üç pazardan biri olma konumunu istikrarla korurken, devam eden Serbest Ticaret Anlaşması güncelleme müzakereleri, bu ortaklığı sadece mal ticaretiyle sınırlı kalmayıp hizmetler ve dijital ekonomi alanlarına da yayma düşüncesini ortaya koymaktadır. Bu stratejik çerçeve içerisinde ikili ticaret, 2025 yılında küresel ekonomik dalgalanmalara ve yerel maliyet baskılarına rağmen büyüme eğilimini sürdürmüştür. 2024 yılında 15,29 milyar dolar olan Türkiye’nin Birleşik Krallık’a ihracatı, 2025 yılı sonu itibarıyla %9,70 oranında bir artış kaydederek 16,77 milyar dolara yükselmiş olup, 22 milyar dolar ile en büyük ihracat pazarı olan Almanya’nın ardından 2. sırada yer almıştır. Aynı dönemde Birleşik Krallık’tan yapılan ithalat ise %5,98’lik bir artışla 6,85 milyar dolardan 7,25 milyar dolara ulaşarak daha sınırlı bir büyüme sergilemiştir. Bu rakamlar Türkiye’nin ihracat odaklı dış ticaret yapısını koruduğunu ve Birleşik Krallık için stratejik bir partner olma özelliğini sürdürdüğünü teyit etmektedir.
Ancak bu hacimsel artışa rağmen, Birleşik Krallık pazarındaki iç ekonomik istikrarsızlık ve tüketici talebindeki değişkenlikler ticaretin geleceği üzerinde ciddi bir belirsizlik katmanı oluşturmaktadır. Birleşik Krallık ekonomisindeki durgunluk emareleri ve yüksek enflasyonun hanehalkı harcamaları üzerindeki baskısı, Türkiye’nin geleneksel ihraç pazarlarında daha temkinli bir büyüme stratejisi izlenmesine neden olmaktadır. Bu durum, pazarın dinamiklerini sadece hacim üzerinden değil, talep kırılganlıklarını da gözeterek analiz etmeyi zorunlu kılmaktadır.
Tüm bunlara ek olarak Türkiye’de artan üretim, işçilik ve enerji maliyetleri, yerli üreticilerin fiyat rekabetçiliğini doğrudan baskı altına almaktadır. Bu maliyet artışları, özellikle emek yoğun sektörlerde Türk firmalarının fiyatlama avantajını zayıflatırken, bazı stratejik üretim kollarının daha düşük maliyetli alternatif ülkelere kayma eğilimini tetiklemektedir. Asya merkezli üreticilerin Birleşik Krallık pazarındaki etkinliğinin artmasıyla birlikte, Türkiye'nin “hızlı ve uygun maliyetli tedarikçi” konumu sarsılmakta ve sürdürülebilir ihracat için yüksek katma değerli, inovasyon odaklı bir üretim modeline geçiş her zamankinden daha kritik bir gereklilik haline gelmektedir.
Bu çalışmada, 2025 yılı verileri ışığında Türkiye ile Birleşik Krallık arasındaki dış ticaretin mevcut tablosunu ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışma kapsamında; önde gelen sektörlerin sergilediği performans, ürün grupları bazındaki değişimler ve ticaretin genel gidişatı somut verilerle ele alınmıştır. Ayrıca, değişen pazar koşullarının ve maliyet artışlarının ikili ticaret üzerindeki etkileri değerlendirilerek, her iki ülke için öne çıkan fırsat ve risklerin belirlenmesi amaçlanmıştır. İlgili analizlerin temelini oluşturan istatistiksel veriler, uluslararası ticaret verilerini kapsayan Trademap veri tabanından elde edilmiştir.
1. Türkiye'nin Birleşik Krallık'a İhracatı: Genel Değerlendirme
2025 yılı verileri, Türkiye’nin Birleşik Krallık pazarındaki ihracat performansının, siyasi belirsizliklere ve yerel maliyet baskılarına rağmen büyüme ivmesini koruduğunu göstermektedir. 2024 yılında 15,29 milyar dolar olan toplam ihracat hacmi, 2025 yılı sonunda %9,70 oranında bir artışla 16,77 milyar dolara yükselmiştir. Bu artış oranı, Türkiye’nin genel ihracat büyüme hızının üzerinde seyrederek Birleşik Krallık’ın stratejik önemini teyit etmektedir.
Birim: ABD Doları (Bin) | Türkiye’nin Birleşik Krallık’a İhracatı | ||
Sektör | 2024 | 2025 | % Değişim |
Tarım, Gıda, Hayvancılık | 1,035,804 | 1,148,044 | 10.84% |
Mineral Maddeler | 879,512 | 1,407,013 | 59.98% |
Kimyevi Maddeler | 236,890 | 254,301 | 7.35% |
Plastik ve Mamulleri | 729,675 | 765,325 | 4.89% |
Deri | 30,794 | 42,624 | 38.42% |
Orman Ürünleri | 387,208 | 378,803 | -2.17% |
Tekstil-Hazır Giyim | 2,113,005 | 2,042,590 | -3.33% |
Seramik, Cam, Doğaltaş | 252,609 | 240,660 | -4.73% |
Mücevherat | 1,270,996 | 747,002 | -41.23% |
Maden-Metal | 1,388,612 | 1,404,955 | 1.18% |
Makine-Teçhizat | 2,671,154 | 2,896,754 | 8.45% |
Otomotiv-Yan Sanayi | 3,874,267 | 3,918,112 | 1.13% |
Diğerleri | 418,991 | 1,526,722 | 264.38% |
Toplam | 15,289,517 | 16,772,905 | 9.70% |
Buna karşın, Birleşik Krallık’ın Türkiye’nin toplam ihracatından aldığı pay %5,84’ten %6,14’e yükselirken; Türkiye’nin Birleşik Krallık’ın toplam ithalatı içindeki payının %1,87’den %1,77’ye gerilemesi dikkat çekicidir. Bu durum, Birleşik Krallık pazarındaki toplam ithalat talebinin Türkiye'nin ihracat artışından daha hızlı büyüdüğünü veya rakip ülkelerin pazarda daha agresif bir genişleme gösterdiğini işaret etmektedir. Bir önceki bölümde vurgulanan maliyet artışları ve rekabetçilik kaybı riskleri, bu pazar payı değişiminde kendisini hissettirmeye başlamıştır.
a. Sektörel Değerlendirme
Türkiye’nin Birleşik Krallık’a yönelik ihracat performansı, 2025 yılında sektörel bazda oldukça farklı dinamiklerin etkisiyle şekillenmiştir. Bazı geleneksel sektörlerde maliyet baskıları ve pazar doygunluğu nedeniyle durağanlık veya gerileme yaşanırken, sanayi kollarında ve ham madde odaklı gruplarda dikkat çekici sıçramalar kaydedilmiştir. Bu tablo, Türkiye’nin Birleşik Krallık pazarındaki konumunun sadece hacimsel büyüme ile değil, aynı zamanda pazar payı kazanımları ve kayıpları üzerinden yeniden tanımlandığı bir süreci yansıtmaktadır.
2025 Yılı Türkiye'nin Birleşik Krallık'a İhracatında Sektörlerin Payı (%)
Otomotiv ve Yan Sanayi: Türkiye’nin Birleşik Krallık pazarındaki lokomotif sektörü olan otomotiv, 2024 yılındaki 3,87 milyar dolarlık hacmini %1,13 gibi sınırlı bir artışla 2025 yılında 3,92 milyar dolara taşımıştır. Sektör, Türkiye’nin Birleşik Krallık’a toplam ihracatının %23’ünü tek başına göğüsleyerek mutlak liderliğini sürdürse de veriler yapısal bir zorlanmaya işaret etmektedir. Türkiye’nin toplam otomotiv ihracatı içinde Birleşik Krallık’ın payının %11,94’ten %10,67’ye gerilemesi ve Birleşik Krallık’ın toplam otomotiv ithalatındaki payımızın %4,36’dan %4,20’ye düşmesi, pazarın bir doygunluk noktasına ulaştığını göstermektedir. Bu tablo, özellikle elektrikli araç dönüşümü ve sıkılaşan emisyon standartları karşısında rekabetin her iki yönde de zorlaştığını, pazar payını korumak için yeni nesil mobilite çözümlerine odaklanılması gerektiğini kanıtlamaktadır.
Makine ve Teçhizat: 2024’te 2,67 milyar dolar olan ihracat hacmi, 2025 yılında %8,45 artış kaydederek 2,90 milyar dolara yükselmiş ve toplam ihracat içindeki payını %17’ye çıkarmıştır. Türkiye’nin toplam makine ihracatı içinde Birleşik Krallık pazarının ağırlığı %6,36’dan %6,63’e yükselirken, Birleşik Krallık’ın genel makine ithalatı içerisindeki payımızın %1,60’tan %1,51’e gerilemesi dikkat çekicidir. Bu tezat durum, Birleşik Krallık’ın genel makine talebinin bizim ihracat artış hızımızdan daha yüksek olduğunu ve küresel rakiplerin pazarda daha agresif bir büyüme sergilediğini ortaya koymaktadır.
Tekstil ve Hazır Giyim: Sektör, 2025 yılında maliyet baskılarının en somut hissedildiği alan olmuş ve %3,33’lük bir düşüşle 2,11 milyar dolardan 2,04 milyar dolara gerilemiştir. Toplam ihracat içindeki payı %12 olan sektörde, Birleşik Krallık’ın toplam tekstil ithalatındaki Türkiye payı %7,84’ten %7,10’a keskin bir düşüş göstermiştir. Türkiye’nin toplam sektör ihracatında Birleşik Krallık’ın payı %6,62 ile yatay kalsa da pazar payındaki bu hissedilir daralma, özellikle enerji ve işçilik maliyetlerindeki artışın fiyat rekabetçiliğini zayıflattığını somutlaştırmaktadır. Bu durum, Türk tekstilcisinin Birleşik Krallık pazarında Asya ve Orta Doğu menşeli düşük maliyetli üreticiler karşısında ciddi bir pazar payı riskiyle karşı karşıya olduğunu doğrulamaktadır.
Mücevherat: 2024 yılında 1,27 milyar dolar ile rekor kıran mücevherat ihracatı, 2025’te %41,23 oranında azalarak 747 milyon dolara gerilemiş ve yılın en sert daralmasını yaşamıştır. Bu gerilemeyle birlikte Türkiye’nin toplam mücevher ihracatında Birleşik Krallık’ın payı %9,76’dan %5,59’a, Birleşik Krallık’ın ithalatındaki Türkiye payı ise %1,37’den %0,41’e inmiştir. Geçen yılki olağanüstü sıçramanın ardından gelen bu düzeltme hareketi, büyük ölçüde Merkez Bankası rezerv politikaları ve altın ticaretine yönelik finansal düzenlemelerden kaynaklanmaktadır.
Birim: ABD Doları (Bin) | Türkiye'nin Birleşik Krallık’ın İthalatından Aldığı Pay | Türkiye’nin İhracatında Birleşik Krallık'ın Payı | ||||
Sektör | 2024 | 2025 | % Değişim | 2024 | 2025 | % Değişim |
Tarım, Gıda, Hayvancılık | 1.17% | 1.19% | 0.02% | 3.18% | 3.52% | 0.34% |
Mineral Maddeler | 1.03% | 1.78% | 0.75% | 3.99% | 6.72% | 2.72% |
Kimyevi Maddeler | 0.36% | 0.38% | 0.01% | 1.72% | 1.64% | -0.08% |
Plastik ve Mamulleri | 2.83% | 2.96% | 0.12% | 4.97% | 5.02% | 0.06% |
Deri | 0.89% | 1.21% | 0.32% | 3.76% | 5.18% | 1.42% |
Orman Ürünleri | 1.97% | 1.88% | -0.09% | 8.11% | 7.74% | -0.36% |
Tekstil-Hazır Giyim | 7.84% | 7.10% | -0.74% | 6.59% | 6.62% | 0.03% |
Seramik, Cam, Doğaltaş | 3.43% | 3.26% | -0.17% | 5.07% | 4.75% | -0.31% |
Mücevherat | 1.37% | 0.41% | -0.96% | 9.76% | 5.59% | -4.17% |
Maden-Metal | 3.87% | 3.85% | -0.02% | 4.55% | 4.39% | -0.16% |
Makine-Teçhizat | 1.60% | 1.51% | -0.09% | 6.36% | 6.63% | 0.27% |
Otomotiv-Yan Sanayi | 4.36% | 4.20% | -0.17% | 11.94% | 10.67% | -1.28% |
Diğerleri | 0.38% | 1.29% | 0.91% | 2.31% | 7.04% | 4.74% |
Toplam | 1.87% | 1.77% | -0.11% | 5.84% | 6.14% | 0.30% |
Mineral Maddeler: 2024 yılında 879 milyon dolar olan ihracat, 2025 yılında %59,98 gibi rekor bir artışla 1,41 milyar dolara yükselerek yılın yıldız sektörü olmuştur. Türkiye’nin toplam mineral madde ihracatında Birleşik Krallık’ın payı %3,99’dan %6,72’ye, Birleşik Krallık’ın toplam ithalatındaki payımız ise %1,03’ten %1,78’e çıkmıştır. Bu veriler, mineral maddelerin Birleşik Krallık sanayisinin ham madde tedarik zincirinde stratejik bir yer edindiğini ve 2025 yılı genel ihracat büyümesini sırtlayan en temel alan olduğunu açıkça göstermektedir.
Tarım, Gıda ve Hayvancılık: 2025 yılında %10,84’lük istikrarlı bir büyüme sergileyen sektör, 1,15 milyar dolarlık ihracat hacmine ulaşmıştır. Türkiye’nin toplam gıda ihracatında Birleşik Krallık’ın payı %3,18’den %3,52’ye çıkarken, Birleşik Krallık’ın toplam gıda ithalatındaki payımız da %1,19’a yükselmiştir. Sektörün hem Türkiye’nin genel ihracatındaki ağırlığını hem de hedef pazardaki payını eş zamanlı artırması, büyümenin konjonktürel değil, organik ve sürdürülebilir bir yapıda olduğunu teyit etmektedir. Birleşik Krallık’la devam eden STA görüşmelerinin olumlu sonuçlanması en fazla gıda sektöründeki firmalarımızın pazarda rekabet gücünü artırmasını sağlayacaktır.
2. Türkiye'nin Birleşik Krallık'tan İthalatı: Genel Değerlendirme
2025 yılı verilerine göre Türkiye’nin Birleşik Krallık’tan gerçekleştirdiği ithalat, ihracat performansına kıyasla daha kontrollü ancak istikrarlı bir artış sergilemiştir. 2024 yılında 6,85 milyar dolar olan ithalat hacmi, 2025 yılında %5,98 oranında artarak 7,25 milyar dolara yükselmiştir. Bu artış, Türkiye’nin Birleşik Krallık ile olan ticaretinde ihracat lehine olan dış ticaret fazlası yapısının korunduğunu teyit etmektedir.
Birim: ABD Doları (Bin) | Türkiye’nin Birleşik Krallık’tan İthalatı | ||
Sektör | 2024 | 2025 | % Değişim |
Tarım, Gıda, Hayvancılık | 445,397 | 567,912 | 27.51% |
Mineral Maddeler | 64,814 | 110,632 | 70.69% |
Kimyevi Maddeler | 556,104 | 565,185 | 1.63% |
Plastik ve Mamulleri | 274,033 | 293,168 | 6.98% |
Deri | 9,426 | 9,143 | -3.00% |
Orman Ürünleri | 132,900 | 146,999 | 10.61% |
Tekstil-Hazır Giyim | 118,525 | 90,445 | -23.69% |
Seramik, Cam, Doğaltaş | 37,461 | 29,804 | -20.44% |
Mücevherat | 82,343 | 31,690 | -61.51% |
Maden-Metal | 1,285,723 | 1,199,221 | -6.73% |
Makine-Teçhizat | 2,357,498 | 2,922,575 | 23.97% |
Otomotiv-Yan Sanayi | 1,183,648 | 947,454 | -19.95% |
Diğerleri | 297,652 | 340,867 | 14.52% |
Toplam | 6,845,524 | 7,255,095 | 5.98% |
Makro ölçekte bakıldığında, Birleşik Krallık’ın Türkiye’nin toplam ithalatı içindeki payı %1,99 ile geçen yıla göre yatay bir seyir izlemiştir. Öte yandan, Birleşik Krallık’ın kendi toplam ihracatı içinde Türkiye’ye yaptığı satışların payı %1,33’ten %1,31’e hafif bir gerileme kaydetmiştir. Bu tablo, iki ülke arasındaki ithalat dengesinin büyük oranda makine ve ağır sanayi ürünlerine dayalı, yerleşik bir yapıda ilerlediğini göstermektedir.
a. Sektörel Değerlendirme
Türkiye’nin Birleşik Krallık’tan gerçekleştirdiği ithalatın sektörel dağılımı, iki ülke sanayileri arasındaki ileri derecedeki entegrasyonu ve üretim süreçlerindeki yapısal bağlılığı yansıtan stratejik bir niteliğe sahiptir. 2025 yılı verileri incelendiğinde, ithalat kompozisyonunun sanayi üretimini destekleyen yüksek teknolojili sermaye malları, kritik aksamlar ve stratejik hammadde grupları etrafında yoğunlaştığı görülmektedir; nitekim Makine ve Teçhizat gibi katma değeri yüksek sektörlerin toplam ithalat hacmi içerisindeki belirgin ağırlığı, Birleşik Krallık’ın Türkiye’nin sınai dönüşümü ve teknolojik altyapı ihtiyaçları noktasında asli bir tedarik ortağı olma vasfını pekiştirdiğini ortaya koymaktadır. Söz konusu ithalat yapısı, küresel arz zincirlerindeki yeniden yapılanma süreçleri ile yerel sanayinin teknik gereksinimleri doğrultusunda şekillenerek iki ülke arasındaki ticari dengenin sürdürülebilirliği açısından belirleyici bir rol oynamakta ve Türkiye’nin üretim kapasitesini artıran teknoloji transferi ile hammadde çeşitlendirme stratejilerinin temel bir yansıması olarak öne çıkmaktadır.
2025 Yılı Birleşik Krallık'ın Türkiye'ye İhracatında Sektörlerin Payı (%)
Makine ve Teçhizat: Birleşik Krallık’tan gerçekleştirilen ithalatın en temel bileşenini teşkil eden bu stratejik sektör, 2024 yılındaki 2,35 milyar dolarlık hacmini %23,97 oranında artırarak 2025 yılında 2,92 milyar dolar seviyesine taşımıştır. Toplam ithalatın %40’ını tek başına domine ederek zirvedeki konumunu pekiştiren sektörün bu performansı, Birleşik Krallık’ın Türkiye’nin toplam makine ithalatındaki payını %3,53’ten %4,08’e yükseltmiştir. Söz konusu veriler, Türk sanayi üretimindeki teknolojik dönüşüm süreçlerinde Birleşik Krallık menşeli sermaye mallarına olan yapısal bağlılığın ve iki ülke arasındaki teknik iş birliğinin derinleştiğini göstermektedir.
Maden ve Metal: İthalat hiyerarşisinde ikinci sırada yer alan maden ve metal sektörü, 2025 yılında konjonktürel bir daralma yaşayarak %6,73 oranında bir düşüşle 1,19 milyar dolar seviyesine gerilemiştir. Toplam ithalat içindeki payı %17 olan bu alanda, Birleşik Krallık’ın Türkiye pazarındaki ağırlığı %2,92’den %2,65’e çekilmiştir. Bu gerileme, yerel sanayideki ham madde talebinin rasyonalizasyonu veya tedarik zincirlerinin alternatif küresel pazarlara yönelmesi ile açıklanabilir.
Otomotiv ve Yan Sanayi: Türkiye’nin ihracatta küresel ölçekte rekabetçi olduğu bu sahada, Birleşik Krallık’tan yapılan ithalat 2025 yılında %19,95 gibi belirgin bir oranda azalarak 947,4 milyon dolara düşmüştür. Sektörün toplam ithalat payı %13 olarak kaydedilirken, Birleşik Krallık’ın Türkiye ithalat pazarındaki payı da %3,74’ten %2,57’ye gerilemiştir. Bu aşağı yönlü ivme, Türkiye’nin otomotiv ithalat kompozisyonunda Birleşik Krallık menşeli ürünlere yönelik talebin azaldığını ve pazar penetrasyonunun zayıfladığını göstermektedir.
Birim: ABD Doları (Bin) | Birleşik Krallık'ın Türkiye’nin İthalatından Aldığı Pay | Birleşik Krallık’ın İhracatında Türkiye'nin Payı | ||||
Sektör | 2024 | 2025 | % Değişim | 2024 | 2025 | % Değişim |
Tarım, Gıda, Hayvancılık | 2.05% | 2.18% | 0.13% | 1.35% | 1.59% | 0.24% |
Mineral Maddeler | 0.10% | 0.17% | 0.08% | 0.18% | 0.30% | 0.11% |
Kimyevi Maddeler | 1.90% | 1.84% | -0.06% | 0.95% | 1.02% | 0.07% |
Plastik ve Mamulleri | 1.40% | 1.49% | 0.08% | 1.94% | 2.06% | 0.13% |
Deri | 1.00% | 0.93% | -0.06% | 0.75% | 0.79% | 0.04% |
Orman Ürünleri | 2.46% | 2.63% | 0.17% | 1.79% | 2.03% | 0.24% |
Tekstil-Hazır Giyim | 0.98% | 0.74% | -0.25% | 1.60% | 1.28% | -0.32% |
Seramik, Cam, Doğaltaş | 1.48% | 1.18% | -0.29% | 1.17% | 0.98% | -0.19% |
Mücevherat | 0.33% | 0.11% | -0.22% | 0.10% | 0.03% | -0.07% |
Maden-Metal | 2.92% | 2.65% | -0.27% | 4.62% | 4.41% | -0.21% |
Makine-Teçhizat | 3.53% | 4.08% | 0.55% | 2.04% | 2.09% | 0.06% |
Otomotiv-Yan Sanayi | 3.74% | 2.57% | -1.17% | 2.45% | 2.31% | -0.14% |
Diğerleri | 1.69% | 1.59% | -0.10% | 0.38% | 0.43% | 0.05% |
Toplam | 1.99% | 1.99% | 0.00% | 1.33% | 1.31% | -0.03% |
Tarım, Gıda ve Hayvancılık: İthalatın en dinamik ve artış potansiyeli yüksek kalemlerinden biri olan bu sektörde, 2025 yılında %27,51 oranında kuvvetli bir büyüme kaydedilerek toplam hacim 567,9 milyon dolara ulaşmıştır. Toplam ithalat içindeki payı %8 olan bu sahada, Birleşik Krallık’ın Türkiye pazarındaki payı %2,18’e çıkarken; Birleşik Krallık’ın kendi tarım ihracat projeksiyonu içinde Türkiye’nin payı %1,59’a yükselmiştir. Bu karşılıklı artış, tarımsal ticaretteki entegrasyonun güçlendiğine işaret etmektedir.
Kimyevi Maddeler ve Plastik: Kimyevi maddeler ithalatı %1,63’lük sınırlı bir artışla 565,1 milyon dolar seviyesinde yatay ve dengeli bir seyir izlerken, plastik ve mamulleri sektörü %6,98 artışla 293,1 milyon dolara yükselmiştir. Toplam ithalat payları sırasıyla %8 ve %4 olan bu iki sektörde Birleşik Krallık, Türkiye pazarındaki mevcut konumunu koruyarak istikrarlı bir tedarik profili sergilemeyi sürdürmüştür.
Mineral Maddeler: İhracat hacmindeki rekor artış trendine paralel olarak ithalat tarafında da %70,69 ile oransal bazda en yüksek büyüme ivmesini yakalayan sektör olmuştur. Hacimsel olarak 64,8 milyon dolardan 110,6 milyon dolara çıkan bu kalem, toplam ithalat içerisinde henüz %2 düzeyinde sembolik bir yer tutsa da iki ülke arasındaki endüstriyel hammadde akışının hız kazandığını göstermesi bakımından kritiktir.
3. Ürün Bazlı Ticaret Rakamları
Bu bölüm, toplam ticaret hacmi üzerinde doğrudan belirleyici etkisi olan ürün gruplarının yıllık performans parametrelerini, pazar payı değişimlerini ve ikili ticari ilişkilerdeki ağırlıklarını nesnel veriler ışığında analiz etmektedir. 2025 yılı verileri; savunma sanayii bileşenleri, kıymetli madenler ve enerji ürünleri gibi stratejik kalemlerin, iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin mahiyetini ve hacmini tayin eden temel değişkenler haline geldiğini teyit etmektedir.
a. En Fazla İhraç Edilen Ürünler
Türkiye’nin Birleşik Krallık pazarına yönelik ihracatında, katma değerli sanayi ürünleri ve stratejik hammadde yönetimi ön plandadır:
Ürün Kodu | Ürün Adı | Birleşik Krallık'a İhracat (Bin $) | Toplam İhracat (Bin $) | Birleşik Krallık'ın Payı | |||
2024 | 2025 | 2024 | 2025 | 2024 | 2025 | ||
870421910000 | DİZEL/YARI DİZEL YENİ TAŞITLAR - SİLİNDİR HAC.<2500 CM3-TAŞ.KAP.< 5TON | 1,529,219 | 1,430,141 | 5,389,709 | 6,341,081 | 28.37% | 22.55% |
930000000000 | SILAHLAR VE MÜHIMMAT; BUNLARIN PARÇALARI VE AKSESUARLARI | 370 | 978,106 | 1,958,433 | 3,997,759 | 0.02% | 24.47% |
710812000013 | ALTIN (PLATİN KAPLAMALI ALTIN DAHİL) (İŞLENMEMİŞ VEYA YARI İŞLENMİŞ YA DA PUDRA HALİNDE) | 1,196,001 | 653,951 | 3,439,707 | 2,937,331 | 34.77% | 22.26% |
271019670049 | PETROL YAĞLARI VE BITÜMENLI MINERALLERDEN ELDE EDILEN YAĞLAR: AĞIRLIK ITIBARIYLE KÜKÜRT MIKTARI %1 I GEÇENLER DIĞERLERI | 70,476 | 590,152 | 1,128,505 | 1,317,267 | 6.25% | 44.80% |
870340100000 | DİĞER TAŞITLAR (HEM KIVILCIM ATEŞLEMELİ İÇTEN YANMALI PİSTONLU MOTORLU HEM DETAHRİK GÜCÜ VEREN ELEKTRİK MOTORLU OLANLAR) | 452,332 | 512,286 | 4,773,961 | 4,555,202 | 9.47% | 11.25% |
271019210019 | JET YAKITI; DİĞERLERİ | 241,994 | 450,674 | 2,118,369 | 2,139,655 | 11.42% | 21.06% |
870321101000 | BENZİNLİ YENİ BİNEK OTOMOBİLLERİ-SİLİNDİR HACMİ<1000 CM3 | 466,906 | 419,518 | 3,348,569 | 3,124,310 | 13.94% | 13.43% |
854449950000 | İZOLE EDILMIŞ TELLER, KABLOLAR VE DIĞER ELEKTRIK ILETKENLER, GERİLİMİ 80 V.U GEÇEN FAKAT 1000V.DAN AZ OLANLAR | 350,046 | 392,337 | 1,501,066 | 1,771,134 | 23.32% | 22.15% |
854449910000 | İZOLE EDILMIŞ TELLER, KABLOLAR VE DIĞER ELEKTRIK ILETKENLER, ÇAPI 0,51 MM.Yİ GEÇEN AYRI BİR İLETKEN TELİ OLAN KABLO VE TELLER | 264,624 | 273,758 | 733,089 | 803,591 | 36.10% | 34.07% |
271019670042 | AĞIRLIK İTİBARİYLE KÜKÜRT MİKTARI %1 İ GEÇENLER ARTIK DENİZCİLİK YAKITI | 441,458 | 269,501 | 886,370 | 1,019,734 | 49.81% | 26.43% |
870460000000 | DİĞER EŞYA TAŞIMAYA MAHSUS MOTORLU TAŞITLAR | 255,405 | 244,618 | 599,445 | 1,181,182 | 42.61% | 20.71% |
870451910000 | BENZİNLİ YENİ TAŞITLAR - SİLİNDİR HAC.<2800 CM3-TAŞ.KAP.< 5 TON | 54,740 | 224,581 | 133,373 | 605,487 | 41.04% | 37.09% |
870332191200 | DİZEL/YARI DİZEL YENİ BİNEK OTOMOBİLLERİ-1600 CM3 | 135,828 | 214,090 | 1,087,782 | 2,065,224 | 12.49% | 10.37% |
852872200000 | SES VE GÖRÜNTÜ KAYDETMEYE VEYA TEKRAR VERMEYE MAHSUS CİHAZLA BİRLEŞTİRİLMİŞ OLANLAR | 221,184 | 188,028 | 800,942 | 538,805 | 27.62% | 34.90% |
845121000011 | EV TİPİ KURUTMA MAKİNALARI-KURU ÇAMAŞIR KAP.<10 KG. | 137,306 | 179,580 | 579,103 | 641,511 | 23.71% | 27.99% |
732219000011 | DEMİR VEYA ÇELİKTEN RADYATÖRLER | 177,727 | 168,776 | 454,468 | 447,296 | 39.11% | 37.73% |
610910000000 | TİŞÖRTLER.FANİLA. ATLET. KAŞKOR.VB.-PAM.ÖRME | 177,328 | 168,240 | 1,852,392 | 1,669,385 | 9.57% | 10.08% |
080620300000 | Ç.K.ÜZÜM-EKSTRA.İŞLENMEMİŞ | 157,757 | 159,388 | 559,518 | 527,246 | 28.20% | 30.23% |
870360100000 | DİĞER TAŞITLAR (HEM KIVILCIM ATEŞLEMELİ İÇTEN YANMALI PİSTONLU MOTORLU HEM DETAHRİK GÜCÜ VEREN ELEKTRİK MOTORLU OLANLAR) | 220,545 | 146,250 | 961,892 | 1,113,058 | 22.93% | 13.14% |
611595000000 | DİĞER ÇORAPLAR-PAMUKTAN | 133,342 | 135,041 | 744,422 | 700,796 | 17.91% | 19.27% |
Ticari Araçlar (GTİP 870421910000): İhracatın en güçlü kalemini oluşturan dizel ve yarı dizel ticari araçlar, 2025 yılında 1,43 milyar dolarlık bir hacimle liderliğini korumuştur. Ancak, 2024 yılındaki 1,52 milyar dolarlık seviyeye oranla %6,48’lik bir hacim kaybı yaşanmış; Birleşik Krallık’ın Türkiye’nin bu ürün grubundaki toplam ihracatından aldığı pay %28,37’den %22,55’e gerilemiştir.
Silahlar ve Mühimmat (GTİP 930000000000): 2025 yılının en dramatik çıkışını yapan bu kalemde, 2024 yılında yalnızca 370 bin dolar olan ihracat, olağanüstü bir ivmeyle 978,1 milyon dolara ulaşmıştır. Bu sıçrama ile Birleşik Krallık, Türkiye’nin toplam silah ve mühimmat ihracatının %24,47’sini tek başına karşılayan bir pazar konumuna yükselmiştir.
İşlenmemiş Altın (GTİP 710812000013): 2024 yılında 1,19 milyar dolar ile zirvede yer alan altın ihracatı, 2025 yılında %45,32 oranında azalarak 653,9 milyon dolara düşmüştür. Birleşik Krallık’ın bu ürün grubundaki payının %34,77’den %22,26’ya inmesi, mücevherat sektöründeki genel daralma ve değişen finansal rezerv stratejileriyle doğrudan ilişkilidir.
Petrol Yağları ve Jet Yakıtları (GTİP 271019670049 & 271019210019): Enerji kalemlerinde agresif bir büyüme gözlemlenmiştir. Bitümenli minerallerden elde edilen yağların ihracatı 590,1 milyon dolara (2024’e göre %737 artış), jet yakıtı ihracatı ise 450,6 milyon dolara (%86 artış) çıkmıştır. Özellikle jet yakıtında Birleşik Krallık'ın Türkiye ihracatındaki payı %21,06’ya yükselerek kritik bir seviyeye ulaşmıştır.
Kablo ve Elektrik İletkenleri (GTİP 854449950000 & 854449910000): Altyapı ve sanayi projelerinin temel girdisi olan izole edilmiş kablolarda toplam 666 milyon dolarlık bir ihracat hacmi yakalanmıştır. Türkiye, bu alanda Birleşik Krallık pazarındaki %34’lük güçlü payını 2025 yılında da muhafaza etmiştir.
Tüketici Ürünleri ve Tekstil: Ev tipi kurutma makineleri %30,7 artışla 179,5 milyon dolara yükselirken; tişört ve fanila gibi hazır giyim ürünlerinde 168,2 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirilmiştir. Türkiye'nin Birleşik Krallık'ın tişört ithalatındaki payı %10 seviyelerinde dengelenmiş durumdadır.
b. En Çok İthal Edilen Ürünler
2025 yılı verileri çerçevesinde Birleşik Krallık’tan yapılan ithalat kalemleri incelendiğinde, Türkiye’nin üretim ve tüketim zincirinde ihtiyaç duyduğu yüksek teknolojili aksamlar, enerji verimliliği sağlayan motorlar ve sanayi ham maddelerinin ağırlığı hissedilmektedir.
Ürün Kodu | Ürün Adı | Birleşik Krallık'tan İthalat (Bin $) | Toplam İthalat (Bin $) | Birleşik Krallık'ın Payı | |||
2024 | 2025 | 2024 | 2025 | 2024 | 2025 | ||
840820550000 | 87. FASILDAKİ DİĞER TAŞITLAR İÇİN DİZEL MOTOR - 50 KW | 901,066 | 1,111,194 | 1,258,434 | 1,546,156 | 71.60% | 71.87% |
720449900019 | DİĞER DÖKÜNTÜ VE HURDALAR | 571,691 | 554,750 | 5,499,953 | 4,793,959 | 10.39% | 11.57% |
870322101000 | SİLİNDİR HACMİ 1000 CM3 Ü GEÇEN 1500 CM3 Ü GEÇMEYEN BİNEK OTOMOBİLLERİ | 355,381 | 418,654 | 6,140,443 | 6,174,969 | 5.79% | 6.78% |
220830710000 | DİĞER KARIŞTIRILMIŞ VİSKİ,İSKOÇ-MUHTEVASI 2 LT Yİ GEÇMEYEN KAPLARDA OLANLAR | 220,637 | 315,103 | 221,169 | 315,943 | 99.76% | 99.73% |
840734100000 | MOTOKÜL.. İNSAN. YÜK VE DİĞER ÖZEL AMAÇLI ARAÇLARIN MOTORU-SİLİN.HAC.>1000 CM3 | 178,486 | 202,328 | 419,195 | 377,775 | 42.58% | 53.56% |
842959001011 | BULDOZERLER, GREYDERLER, TOPRAK TESVIYE MAKINALARI, SKREYPERLER, MEKANIK KÜREYICILER, EKSKAVATÖRLER, YOL SILINDIRLERI | 138,596 | 197,142 | 147,933 | 204,973 | 93.69% | 96.18% |
720449100000 | PARÇALANMIŞ OLAN DÖKÜNTÜ VE HURDALAR | 183,382 | 148,234 | 1,463,656 | 1,139,474 | 12.53% | 13.01% |
870840500000 | MOTORLU TAŞITLARIN VİTES KUTULARI | 85,614 | 92,637 | 1,424,381 | 1,985,138 | 6.01% | 4.67% |
470790100000 | DIĞER KAĞIT, KARTON DÖKÜNTÜ, KIRPINTI, HURDALAR | 58,503 | 66,274 | 82,110 | 113,878 | 71.25% | 58.20% |
870321101000 | BENZİNLİ YENİ BİNEK OTOMOBİLLERİ-SİLİNDİR HACMİ<1000 CM3(SİVİL KULLANIM İÇİN) | 96,614 | 62,035 | 1,812,875 | 1,752,465 | 5.33% | 3.54% |
842720110000 | ARAZİ FORKLİFTLERİ VE İSTİFLEME ARABALARI-KALDIRMA YÜKSEKLİĞİ=>1 M. | 20,999 | 60,935 | 120,956 | 289,326 | 17.36% | 21.06% |
720449900011 | DİĞER DÖKÜNTÜ VE HURDALAR. SINIFLANDIRILMAMIŞ VEYA DERECELENDİRİLMEMİŞ OLANLAR | 171,435 | 59,566 | 1,330,362 | 971,321 | 12.89% | 6.13% |
850153500000 | ELEKTRIK MOTORLARI VE JENERATÖRLER, ÇOK FAZLI ALTARNATIF AKIM (AC) MOTORLARI; GÜÇ>75KW | 370 | 58,973 | 94,087 | 152,418 | 0.39% | 38.69% |
854449950000 | GERİLİMİ 80 V.U GEÇEN FAKAT 1000V.DAN AZ OLAN ELEKTRİK İLETKENLER | 6,574 | 57,102 | 126,956 | 154,220 | 5.18% | 37.03% |
870333191011 | DİZEL/YARI DİZEL YENİ BİNEK OTOMOBİLLERİ-2500 CM3 | 54,026 | 54,534 | 173,927 | 162,494 | 31.06% | 33.56% |
841191001000 | SİVİL HAVA TAŞITLARI İÇİN TÜRBOJETLER VE TÜRBOPROPELLERLERE AİT AKSAM. PARÇALAR | 40,192 | 53,145 | 605,188 | 616,878 | 6.64% | 8.62% |
854370900019 | DİĞER MAKİNELER | 25,895 | 51,638 | 289,470 | 498,036 | 8.95% | 10.37% |
840890479000 | DİZEL YARI DİZEL MOTORLAR GÜCÜ 50 KW.ı GEÇEN 100 KW'YI GEÇMEYEN DİĞERLERİ | 49,723 | 47,347 | 81,971 | 82,938 | 60.66% | 57.09% |
870380100021 | TAHRİK GÜCÜ VERMEYEN BİR İÇTEN YANMALI MOTORA SAHİP DİĞER TAŞITLAR | 132,109 | 46,749 | 134,319 | 50,804 | 98.35% | 92.02% |
721633909000 | I ŞEKLİNDE PROFİL.-SICAK HADDE.180MM. | 34,993 | 46,344 | 146,656 | 171,082 | 23.86% | 27.09% |
Dizel Motorlar (GTİP 840820550000): Birleşik Krallık’tan ithal edilen ürünler arasında en yüksek hacme sahip olan 50 kW gücündeki dizel motorlar, 2025 yılında 1,11 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaşmıştır. Türkiye’nin bu spesifik ürün grubundaki toplam ithalatının %71,87’sinin Birleşik Krallık menşeli olması, iki ülke arasındaki sanayi entegrasyonunun stratejik boyutunu kanıtlamaktadır.
Döküntü ve Hurdalar (GTİP 720449900019 & 720449100000): Türkiye’nin metal sanayii için kritik önem taşıyan hurda ithalatında Birleşik Krallık ana tedarikçilerden biri olmaya devam etmektedir. 2025 yılında bu iki grupta toplamda yaklaşık 703 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirilmiştir. Özellikle parçalanmış döküntü ve hurdaların Türkiye ithalatındaki Birleşik Krallık payı %13,01 seviyesinde gerçekleşmiştir.
Binek Otomobiller (GTİP 870322101000 & 870321101000): Otomotiv sektöründe ithalat tarafında farklı eğilimler gözlenmektedir. 1000-1500 cm³ silindir hacmine sahip binek otomobil ithalatı %17,8 artışla 418,6 milyon dolara çıkarken; 1000 cm³ altı silindir hacmine sahip araçların ithalatı %35,7 oranında azalarak 62 milyon dolara gerilemiştir.
Viski (GTİP 220830710000): Tüketim malları arasında en istikrarlı kalemlerden biri olan viski ithalatı, 2025 yılında %42,8 oranında artarak 315,1 milyon dolara yükselmiştir. Birleşik Krallık, Türkiye’nin bu ürün grubundaki toplam ithalat talebinin %99,73’ünü tek başına karşılayarak mutlak bir pazar hâkimiyeti sergilemektedir.
İş Makineleri ve Forkliftler (GTİP 842959001011 & 842720110000): Altyapı ve lojistik sektörlerinde kullanılan makinelerin ithalatında kayda değer bir ivme yakalanmıştır. Ekskavatör ve yol silindirlerini içeren grup 197,1 milyon dolara ulaşırken, forklift ithalatı ise yaklaşık %190 oranında rekor bir artışla 60,9 milyon dolara çıkmıştır.
Elektrik Motorları ve İletkenler (GTİP 850153500000 & 854449950000): İleri teknoloji içeren elektrik motorlarının ithalatında 2024 yılına göre devasa bir sıçrama yaşanmış ve hacim 58,9 milyon dolara yükselmiştir. Bu ürün grubunda Birleşik Krallık’ın Türkiye ithalat pazarındaki payı bir yıl içinde %0,39’dan %38,69’a yükselerek en keskin pazar payı artışlarından birini kaydetmiştir.
4. Genel Değerlendirme
Türkiye ile Birleşik Krallık arasındaki ticari ilişkiler, 2025 yılı itibarıyla stratejik bir derinleşme ve sektörel dönüşüm sürecinden geçmektedir. İkili ticaret hacmi, küresel ekonomik dalgalanmalara ve artan üretim maliyetlerine rağmen 24 milyar dolar sınırına dayanarak tarihi bir seviyeye ulaşmıştır. Türkiye’nin Birleşik Krallık’a yönelik ihracatının 16,77 milyar dolara yükselmesi, bu ülkenin Türkiye için Almanya’dan sonra en stratejik pazar olma özelliğini göstermektedir.
Ticaretin kompozisyonu incelendiğinde, Türkiye'nin Birleşik Krallık için sadece bir tüketim malı tedarikçisi değil, aynı zamanda savunma sanayii, enerji ve otomotiv gibi kritik sektörlerde vazgeçilmez bir sanayi ortağı haline geldiği görülmektedir. Özellikle savunma sanayii ürünlerinde (silah ve mühimmat) yaşanan rekor artış ile jet yakıtı gibi enerji kalemlerindeki büyüme, ticaretin nitelik değiştirerek daha stratejik bir zemine kaydığının en somut göstergeleridir. Buna karşın, mücevherat gibi konjonktürel dalgalanmalara açık sektörlerdeki sert düşüşler ve tekstil-hazır giyim gibi geleneksel sektörlerdeki pazar payı kayıpları, Türkiye’nin düşük maliyet odaklı rekabetten ziyade katma değer odaklı bir dönüşüme ihtiyaç duyduğunu ortaya koymaktadır.
İthalat tarafında ise Türkiye’nin Birleşik Krallık’tan yüksek teknolojili aksam ve sanayi ham maddesi tedarikine olan bağımlılığı devam etmektedir. Makine-teçhizat ve dizel motorlar gibi kalemlerde Birleşik Krallık’ın Türkiye pazarındaki mutlak hâkimiyeti, iki ülke sanayilerinin birbirine olan yapısal entegrasyonunu doğrulamaktadır.
Önümüzdeki dönemde bu ivmenin sürdürülebilir kılınması için şu hususlar kritik önem taşımaktadır:
STA Kapsamının Genişletilmesi: Mevcut Serbest Ticaret Anlaşması'nın sanayi ürünlerinin ötesine geçerek tarım, gıda ve hizmetler sektörlerini de kapsayacak şekilde modernize edilmesi, Türkiye’nin rekabet avantajını güçlendirecektir.
Teknolojik Dönüşüm: Otomotivde elektrikli araç bileşenleri ve yeşil kimya gibi alanlarda Birleşik Krallık’ın değişen standartlarına (sıfır emisyon hedefleri gibi) uyum sağlanması, pazar payının korunması açısından elzemdir.
Markalaşma ve İnovasyon: Tekstil ve mücevherat gibi sektörlerde yaşanan durgunluğun aşılması için sürdürülebilir üretim modellerine ve yüksek katma değerli, markalı ürün ihracatına odaklanılması gerekmektedir.
Sonuç olarak, Türkiye’nin mevcut ihracat dinamizmini koruması ve Birleşik Krallık pazarındaki rekabetçiliğini artırması, dijitalleşme ve yeşil dönüşüm odaklı sanayi politikalarının bu ticari ilişkiye ne ölçüde entegre edileceğine bağlı olacaktır.
Comments